एआईले आफैँलाई बनाउन थालेपछि के होला ? करिब १ खर्ब लगानीमा रिकर्सिभ सुपरइन्टेलिजेन्सको उदय

काठमाडौँ । एआई क्षेत्रमा प्रख्यात रिचर्ड सोचरले एआई अनुसन्धानमा केन्द्रित नयाँ स्टार्टअप रिकर्सिभ सुपरइन्टेलिजेन्स (Recursive Superintelligence) सार्वजनिक गरेका छन् । अमेरिकाको सान फ्रान्सिस्कोमा आधारित यो स्टार्टअप ६५० मिलियन डलर (९७ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी) को ठुलो लगानीका साथ बजारमा आएको हो ।

यो स्टार्टअपको मुख्य उद्देश्य एउटा यस्तो एआई मोडेल सिर्जना गर्नु हो, जसले रिकर्सिभली (पुनरावृत्ति मार्फत) आफैँलाई सुधार गर्न सकोस् । यसको अर्थ एआईले मानिसको हस्तक्षेप बिना नै आफ्ना कमजोरीहरू आफैँ पहिचान गर्ने र तिनीहरूलाई सुधार्न आफैँलाई रिडिजाइन गर्नेछ । यसलाई समकालीन एआई अनुसन्धानको एउटा ठुलो उपलब्धिका रूपमा हेरिएको छ ।

सोचरका अनुसार उनीहरूको दृष्टिकोण अन्य ल्याबहरू भन्दा फरक छ । धेरैले एआईलाई अर्को कुनै वस्तु सुधार गर्न लगाउनुलाई नै आत्म-सुधार मान्छन् । तर सोचरका अनुसार त्यो केवल सुधार मात्र हो, 'रिकर्सिभ आत्म-सुधार' होइन । उनीहरूको ध्यान अनुसन्धानका विचारहरूको निर्माण, कार्यान्वयन र प्रमाणीकरणको सम्पूर्ण प्रक्रियालाई नै स्वचालित बनाउनुमा छ ।

पहिले यसले एआई अनुसन्धानका विचारहरूलाई स्वचालित बनाउनेछ र पछि शारीरिक क्षेत्र (physical domains) लगायतका अन्य अनुसन्धानमा पनि यसलाई विस्तार गरिनेछ ।

यस परियोजनामा ओपन-इन्डेडनेसको प्राविधिक अवधारणा प्रयोग गरिएको छ । टोलीका सदस्य टिम रकटासेल (जसले गुगल डिपमाइन्डमा जेनई ३ जस्तो प्रोजेक्टको नेतृत्व गरिसकेका छन्) ले यसमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेका छन् । यो जैविक विकास (biological evolution) जस्तै हो, जहाँ जीवहरू वातावरण अनुसार अनुकूलित हुन्छन् र निरन्तर परिवर्तन भइरहन्छन् ।

यसैगरी सुरक्षाका लागि रेन्बो टिमिङ (Rainbow Teaming) को अवधारणा प्रयोग गरिनेछ । जसरी रेड टिमिङमा एआईको कमजोरी परीक्षण गरिन्छ, रेन्बो टिमिङमा एउटा एआईले अर्को एआईलाई लाखौँ पटक विभिन्न कोणबाट परीक्षण गर्छ ।

यस प्रक्रियामा दुई एआईहरू सँगै विकसित (co-evolve) हुन्छन्, जसले गर्दा प्रणाली अझ सुरक्षित र बलियो बन्छ ।​ सोचरले आफ्नो कम्पनीलाई केवल एउटा अनुसन्धान ल्याब (neolab) को रूपमा मात्र सीमित राख्न चाहेका छैनन् ।

उनले यो कम्पनीले मानवतामा सकारात्मक प्रभाव पार्ने यस्ता उत्पादनहरू सार्वजनिक गर्ने लक्ष्य राखेको बताएका छन्, जुन मानिसहरूले प्रयोग गर्न मन पराउँछन् । यी उत्पादनहरूका लागि वर्षौं कुर्नु पर्ने छैन, ती केही त्रैमासिक अवधि भित्रै आउन सक्छन् ।

टोलीमा ओपनएआईका पूर्व सदस्य जोश टोबिन जस्ता अनुभवी व्यक्तिहरू पनि संलग्न छन् । जसले यसअघि कोडेक्स र डिप रिसर्च टिमको नेतृत्व गरेका थिए । सोचरका अनुसार इन्टेलिजेन्सको सीमा अझै धेरै टाढा छ र एआई अझै धेरै स्मार्ट हुन बाँकी छ ।

भविष्यमा कम्प्युट (प्रशोधन क्षमता) नै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण स्रोत हुने सोचरको विश्वास छ । एआईको आत्म-सुधारको गति यसलाई कति प्रशोधन क्षमता उपलब्ध गराइन्छ भन्ने कुरामा निर्भर हुनेछ । भविष्यमा 'मानवताले कुन समस्या (जस्तै: क्यान्सर वा भाइरस) समाधान गर्न कति कम्प्युट खर्च गर्ने ?' भन्ने कुरा विश्वकै सबैभन्दा ठुलो प्रश्न र स्रोत बाँडफाँडको विषय बन्ने उनले बताएका छन् ।

पछिल्लो अध्यावधिक: जेठ ३, २०८३ ७:५२

टिप्पणीहरू