close

आफ्नी आमाबाट तिरस्कृत भाइरल बच्चा बाँदरको कथा

टेकपाना टेकपाना

फागुन १२, २०८२ १६:५८

आफ्नी आमाबाट तिरस्कृत भाइरल बच्चा बाँदरको कथा

काठमाडौँ । जापानको चिबा प्रान्तस्थित इचिकावा सिटी चिडियाखाना र वनस्पति उद्यानमा एउटा सानो जापानी मकाक (बाँदरको प्रजाति) को हृदयस्पर्शी कथाले यतिबेला संसारभरका करोडौँ मानिसहरूको मुटु छोएको छ । 'पन्च' नाम गरेको यो सात महिनाको बच्चा बाँदर र उसको 'स्टफ्ड' (नरम खेलौना) ओराङ्गुटानको सम्बन्धले इन्टरनेटमा एउटा नयाँ तरङ्ग पैदा गरेको छ ।

द जापान टाइम्सका अनुसार आफ्नै आमाबाट तिरस्कृत भएपछि यो सानो प्राणीले एउटा निर्जीव खेलौनामा आफ्नी आमाको ममता खोजीरहेको दृश्य हो, त्यो । जसले विश्वव्यापी रूपमा सहानुभूति बटुलेको छ ।

जन्म र आमाको त्याग

पन्चको जन्म जुलाई, २०२५ मा चिडियाखानाभित्रै भएको थियो । तर जन्मिएको केही समयमै उसको आफ्नै जैविक आमाले उसलाई त्यागेकी थिइन् । विशेषज्ञहरूले यसको पछाडि केही सम्भावित कारणहरू औँल्याएका छन् । पहिलो कुरा पन्चकी आमा पहिलो पटक आमा बनेकी थिइन्, जसका कारण उनमा अनुभवको कमी थियो ।

तस्विरः द न्युयोर्क टाइम्स

अर्को मुख्य कारण जापानमा त्यतिबेला अत्यधिक गर्मीको लहर (heatwave) चलेको थियो । प्राइमेटोलोजिस्ट एलिसन बेहीले द गार्डियनलाई बताए अनुसार गर्मीका कारण हुने तनावले कहिलेकाहीँ आमाहरूले आफ्नो स्वास्थ्य र भविष्यको प्रजनन क्षमतालाई जोगाउन कमजोर वा जोखिममा रहेका बच्चाहरूलाई त्याग्न सक्छन् ।

अस्ट्रेलियाको एबीसी न्युजसँगको अन्तर्वार्तामा पशु व्यवहार विज्ञ कार्ला लिचफिल्डले भनेकी छिन् कि प्राकृतिक रूपमा 'स्नो मङ्की' भनिने यी बाँदरहरू चिसो वातावरणमा बस्न रुचाउँछन् । तर ३० डिग्री सेल्सियसभन्दा बढीको गर्मीमा जन्मिएका कारण पन्चकी आमा शारीरिक र मानसिक रूपमा निकै तनावमा थिइन् । जसले गर्दा उनले आफ्नो बच्चालाई दूध खुवाउन वा हेरचाह गर्न सकिनन् ।

खेलौना कसरी बन्यो सहारा ?

आमाले त्यागेपछि पन्चको जीवन रक्षाका लागि चिडियाखानाका कर्मचारीहरूले पालनपोषण गर्न थाले । जापानी मकाकका बच्चाहरू जन्मने बित्तिकै आफ्नी आमाको शरीरमा दह्रोसँग टाँसिने गर्छन् । जसले उनीहरूको मांसपेशीको शक्ति बढाउन मद्दत गर्छ । तर पन्चसँग समात्नका लागि केही पनि थिएन । चिडियाखानाका किपर कोसुके शिकानो र उनको टोलीले सुरुमा तौलियाहरूलाई विभिन्न आकारमा बेरेर पन्चलाई समात्न दिएका थिए । तर ती प्रभावकारी भएनन् ।

अन्ततः उनीहरूले आईकिया (IKEA) कम्पनीको जुङ्गेल्सकोग (Djungelskog) कलेक्सनको एउटा ओराङ्गुटान जस्तो देखिने नरम खेलौना पन्चलाई दिए । पन्चले तुरुन्तै त्यसलाई समात्यो र आफ्नो 'सरोगेट' वा वैकल्पिक आमाको रूपमा स्वीकार गर्‍यो । प्रशंसकहरूले यो खेलौनालाई 'ओरा-मामा' नाम दिएका छन् । यो खेलौनाले पन्चलाई सुरक्षाको अनुभूति मात्र दिएन, बरु उसलाई एक्लोपनबाट पनि जोगायो ।

इन्टरनेटमा सनसनी

फेब्रुअरी २०२६ मा पन्चका भिडिओहरू सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएपछि ऊ रातारात 'इन्टरनेट सेलिब्रिटी' बन्यो । पन्चले आफ्नो खेलौनालाई घिसार्दै हिँडेको र अरू बाँदरहरूले उसलाई जिस्काउँदा खेलौनालाई अङ्गालो हालेर लुकेको दृश्यले मानिसहरूको मन जित्यो । फेब्रुअरी महिनामा मात्रै उसका भिडिओहरू करोडौँ पटक हेरिएका छन् ।

संसारभरका मानिसहरूले पन्चको सङ्घर्षलाई सहनशीलताको प्रतीकको रूपमा हेर्न थाले । सामाजिक सञ्जालमा #GanbarePunch (अघि बढ पन्च) र #HangInTherePunch जस्ता ह्यासट्यागहरू ट्रेन्डिङ भए । बीबीसी न्युज, द न्युयोर्क टाइम्स फोर्ब्स जस्ता ठुला सञ्चारमाध्यमहरूले पनि उसको कथालाई प्राथमिकताका साथ स्थान दिए ।

चिडियाखानाको चुनौती

पन्चको कथा जति मन छुने छ, उति नै चुनौतीपूर्ण पनि छ । चिडियाखानाले पन्चलाई बिस्तारै उसको आफ्नै प्रजातिसँग घुलमिल गराउन प्रयास गरिरहेको छ । केही भिडिओहरूमा ठुला बाँदरहरूले पन्चलाई भुइँमा घिसारेको वा पिटेको देखिन्छ । 

यस्ता दृश्यले प्रशंसकहरूलाई चिन्तित बनाए पनि चिडियाखानाले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै यो बाँदरहरूको सामान्य सामाजिक व्यवहार भएको स्पष्ट पारेको छ ।

द गार्डियनमा उल्लेख भए अनुसार बाँदरहरूको समाजमा एउटा कडा वरियता (hierarchy) हुन्छ । पन्चले आफ्नो रक्षा गर्न र अरूको प्रभुत्व स्वीकार गर्न सिक्नुपर्छ । चिडियाखानाले भनेको छ, "पन्चलाई गाली गरिँदा वा पिटिँदा उसले मानसिक दृढता देखाउँछ । हामी चाहन्छौँ कि मानिसहरूले उसलाई दयाको नजरले भन्दा पनि उसको प्रयासलाई समर्थन गरून् ।"

पछिल्लो समय केही सकारात्मक सङ्केतहरू पनि देखिएका छन् । पन्चले अन्य बाँदरहरूलाई 'ग्रुमिङ' (कपाल सुम्सुम्याउने) गर्न थालेको छ, जुन बाँदरहरूमा मित्रता गाँस्ने एउटा महत्त्वपूर्ण तरिका हो । एउटा भिडिओमा त अर्को बाँदरले पन्चलाई अङ्गालो हालेको पनि देखिन्छ, जसलाई उसको एउटा ठुलो सफलताको रूपमा व्याख्या गरिएको छ ।

 

आईकियाको ब्रान्डिङ

पन्चको लोकप्रियताले व्यावसायिक क्षेत्रमा पनि ठुलो प्रभाव पारेको छ । उसले बोक्ने गरेको आईकियाको २० डलर पर्ने ओराङ्गुटान खेलौना अहिले विश्वभर 'आउट अफ स्टक' भएको छ । यूएसए टुडेको रिपोर्ट अनुसार जापान, अमेरिका र दक्षिण कोरियामा यो खेलौनाको माग यति बढ्यो कि इबे जस्ता रिसेलर साइटहरूमा यसको मूल्य ३५० डलरभन्दा माथि पुगेको थियो ।

१७ फेब्रुअरीमा आईकिया जापानकी अध्यक्ष पेट्रा फेयरले आफैँ इचिकावा चिडियाखाना भ्रमण गरी पन्चका लागि धेरै नयाँ खेलौनाहरू उपहार दिएकी थिइन् । इचिकावाका मेयर को तानाकाले सो दानप्रति आभार व्यक्त गरेका छन् । आईकियाले सामाजिक सञ्जालमा पन्चको समर्थन गर्दै लेखेको छ, "कहिलेकाहीँ परिवार भनेको हामीले बाटोमा भेट्ने व्यक्तिहरू हुन् ।" 

विज्ञहरूको चिन्ता

पन्चको कथाले मानिसहरूलाई जनावरहरूप्रति संवेदनशील बनाए पनि केही विज्ञहरूले चिन्ता पनि व्यक्त गरेका छन् । एबीसी न्युज अस्ट्रेलियासँग कुरा गर्दै कार्ला लिचफिल्डले पन्च जस्ता क्यूट बच्चा बाँदरका भिडिओहरूले जङ्गली जनावरको अवैध व्यापारलाई बढावा दिन सक्ने चेतावनी दिएकी छिन् । उनले भनेकी छिन्, "मानिसहरूलाई लाग्न सक्छ कि बाँदर पाल्न सजिलो हुन्छ, तर यी सामाजिक प्राणी हुन् र उनीहरूलाई आफ्नै समूह चाहिन्छ । चार वर्षपछि पन्च एउटा ठुलो र शक्तिशाली बाँदर बन्नेछ, जुन घरमा पाल्न असम्भव हुन्छ ।"

यसैबिच चिडियाखानामा पन्चलाई हेर्न आउनेहरूको भीड नियन्त्रण गर्न सुरक्षाका उपायहरू कडा पारिएको छ । द जापान टाइम्सका अनुसार चिडियाखानाले आगन्तुकहरूलाई शान्त रहन, तस्बिर खिच्दा ट्राइपोड प्रयोग नगर्न र खोरको वरिपरि धेरै बेर नबस्न अनुरोध गरेको छ ।

पछिल्लो अध्यावधिक: फागुन १२, २०८२ १७:२७