तपाईंका यी बानीले बिगार्दैछ ल्यापटपको ब्याट्री, जोगाउन के गर्ने ?
असोज १९, २०८२ १५:३९
काठमाडौँ । ल्यापटपको सबैभन्दा ठुलो फाइदा भनेको यसलाई जहाँ पनि सजिलै बोकेर लैजान सकिन्छ । र, यो यसमा भएको ब्याट्रीको कारणले मात्र सम्भव हुन्छ । तर, ल्यापटप प्रयोग गर्दै जाँदा समयसँगै ब्याट्रीको क्षमता पनि घट्दै जान्छ । केही समयपछि नै ल्यापटप चलाउनका लागि हरेक केही घण्टामा चार्जर जोड्नुपर्ने अवस्था आउँछ । कतिपय अवस्थामा त चार्जर नजोडे प्रयोग गर्नै नसकिने परिस्थिति पनि आउँछ ।
हुन त कुनै पनि ब्याट्री सधैँका लागि टिक्दैन । तर तपाईंले यसको हेरचाह गर्ने तरिकाले यसको आयुमा ठुलो फरक पार्न सक्छ । तपाईंले कति पटक चार्ज गर्नुहुन्छ, यसलाई तातो हुन दिनुहुन्छ कि हुँदैन वा कुन चार्जर प्रयोग गर्नुहुन्छ जस्ता सामान्य कुराले तपाईंको ल्यापटपको ब्याट्री धेरै वर्षसम्म राम्रोसँग चल्ने वा चाँडै बिग्रने भन्ने कुरा निर्धारण गर्छ ।
सधैँ प्लगमा जोडेर राख्नु
यदि तपाईं दिनभरि आफ्नो ल्यापटपलाई डेस्कमा राखेर प्लग जोडी काम गर्ने व्यक्ति हुनुहुन्छ भने सधैँ चार्जमा जोडी राख्नु सुविधाजनक लाग्न सक्छ । तर यो बानीले समयसँगै तपाईंको ल्यापटपको ब्याट्री हेल्थलाई कमजोर बनाउन सक्छ ।
आजकल धेरैजसो ल्यापटपमा लिथियम-आयन ब्याट्री प्रयोग हुन्छन् र यी ब्याट्रीहरू चार्ज र डिस्चार्जको सन्तुलित चक्रमा रहँदा राम्रो काम गर्छन् । ल्यापटपलाई सधैं प्लगमा जोडेर राख्ने बानीले यसको प्राकृतिक चक्रलाई बाधा पुर्याउँछ ।
यसको लागि राम्रो उपाय भनेको ब्याट्रीलाई ८० प्रतिशतभन्दा माथि चार्ज नगर्नु हो । विन्डोजले चार्ज सीमित गर्ने सुविधा दिएको छैन । तर धेरै ल्यापटप निर्माताले यस्ता टुलहरू उपलब्ध गराउँछन्, जसले चार्जलाई ८० प्रतिशतमा रोक्न मद्दत गर्छन् ।
नियमित रूपमा ब्याट्रीलाई पूर्ण रूपमा रित्याउनु
जसरी ल्यापटपलाई सधैं १०० प्रतिशत चार्ज गर्नु ब्याट्रीको लागि हानिकारक हुन्छ, त्यसैगरी चार्ज गर्नुअघि यसलाई पूर्ण रूपमा शून्यमा झार्न दिनु पनि त्यति नै हानिकारक छ । यसो गर्दा ब्याट्रीको भित्री रसायनमा दबाब पर्छ र बिस्तारै यसको समग्र क्षमता घट्दै जान्छ ।
ल्यापटपको चार्ज २०-३० प्रतिशतमा झरेपछि चार्जमा लगाउनु राम्रो हो । ब्याट्रीलाई यो २०-८० प्रतिशतको दायरामा राख्दा यसभित्रका आयनहरू अस्थिर हुनबाट बच्छन् र परिणाम स्वरूप तपाईंको ब्याट्री लामो समयसम्म स्वस्थ रहन्छ ।
ल्यापटपलाई तातो हुन दिनु
ल्यापटप कहिलेकाहीँ तातो हुनु सामान्य हो, तर तपाईंले लामो समयसम्म यसलाई धेरै तातो हुनबाट जोगाउनुपर्छ । गर्मी (तातो) ब्याट्रीको सबैभन्दा ठुलो शत्रु हो, किनकि उच्च तापक्रमले ब्याट्रीभित्रको रासायनिक प्रतिक्रियालाई तीव्र बनाउँछ र यसलाई छिटो बिगार्छ ।
धेरै गेम खेल्दा, लामो समयसम्म भिडिओ एडिट गर्दा वा एकै पटक धेरै सफ्टवेयर चलाउँदा तपाईंको ल्यापटपका पार्टपुर्जामा बढी भार पर्छ । यसले गर्दा धेरै ताप उत्पन्न हुन्छ । कहिलेकाहीँ आफ्नो ल्यापटपलाई ओछ्यान, सोफा वा सिरानी जस्ता नरम सतहमा राख्दा पनि ताप बाहिर निस्कन पाउँदैन र बिस्तारै ब्याट्रीलाई क्षति पुर्याउँछ ।
अत्यधिक ताप ब्याट्रीको लागि मात्र नभई तपाईंको ल्यापटपको कार्यक्षमता घटाउन, पंखालाई चर्को स्वरमा घुमाउन र चरम अवस्थामा भित्री पार्टपुर्जालाई क्षति पुर्याउन पनि सक्छ । यसबाट बच्ने ल्यापटप तातो भएमा यसलाई चिसो हुन दिनुहोस्, हावा चल्ने ठाउँ भएको कडा र समतल सतहमा राख्नुहोस् । र, यदि तपाईंको कामले ल्यापटपमा धेरै भार पार्छ भने एउटा कुलिङ प्याड (Cooling Pad) खरिद गरेर त्यसमा राखी प्रयोग गर्नुहोस् ।
गलत चार्जर प्रयोग गर्नु
धेरैजसो ल्यापटप किन्दा चार्जरसँगै आउँछ । तर यदि तपाईंले त्यो चार्जर हराउनुभयो वा केही वर्षपछि त्यसले काम गर्न छोड्यो भने पोर्टमा मिल्ने कुनै पनि चार्जर प्रयोग नगर्नुहोस् । यसले काम गरेजस्तो देखिए पनि गलत चार्जर प्रयोग गर्दा समयसँगै तपाईंको ब्याट्री कमजोर हुन सक्छ र कहिलेकाहीँ ल्यापटपको भित्री पार्टपुर्जालाई पनि क्षति पुर्याउन सक्छ ।
विभिन्न ल्यापटप मोडेललाई फरक-फरक पावर चाहिन्छ । यदि तपाईंले प्रयोग गर्ने चार्जर तपाईंको ल्यापटपको लागि डिजाइन गरिएको भन्दा फरक छ भने तपाईंले या त यसलाई कम पावर दिने वा बढी पावर दिने जोखिम मोल्नुहुन्छ । कम पावरको चार्जरले तपाईंको सिस्टमलाई चल्नका लागि बढी मेहनत गराउँछ जबकि बढी पावरको चार्जरले अतिरिक्त ताप उत्पन्न गर्न सक्छ, जसले ब्याट्रीमा दबाब दिन्छ । दुवै अवस्था ब्याट्रीको लागि खराब हो ।
सबैभन्दा सुरक्षित उपाय भनेको सधैँ आफ्नो ल्यापटपसँगै आएको चार्जर प्रयोग गर्नु हो । र यदि तपाईंलाई नयाँ किन्नु परेमा निर्माताको आधिकारिक चार्जर वा तपाईंको मोडेलको लागि विशेष रूपमा डिजाइन गरिएको कुनै विश्वसनीय ब्रान्डको चार्जर छान्नुहोस् ।
ब्याट्री रित्याएर ल्यापटप भण्डारण गर्नु
यदि तपाईंले आफ्नो ल्यापटप केही दिन वा हप्ताको लागि थन्क्याउने योजना बनाउनुभएको छ भने सबैभन्दा खराब काम भनेको यसलाई पूर्ण रूपमा डिस्चार्ज भएको ब्याट्रीसहित छोड्नु हो । जब लिथियम-आयन ब्याट्री लामो समयसम्म शून्य चार्जमा रहन्छ यो ‘Deep discharge state’ मा जान सक्छ । यसो हुँदा यसले चार्ज समात्ने क्षमता पूर्ण रूपमा गुमाउन सक्छ ।
ल्यापटपलाई लामो समयसम्म स्टोर गर्ने सबैभन्दा राम्रो तरिका भनेको ब्याट्रीलाई आंशिक रूपमा चार्ज गरेर राख्नु हो । सामान्यतया लगभग ५० प्रतिशत चार्ज सबैभन्दा उपयुक्त मानिन्छ किनकि यसले ब्याट्रीलाई पूर्ण वा खालीको तनावपूर्ण अवस्थामा नराखी स्थिर रहन पर्याप्त पावर दिन्छ ।
पछिल्लो अध्यावधिक: असोज १९, २०८२ १५:४९
