अफगानिस्तानमा तालिवानको अर्को दमन: देशभर इन्टरनेट र मोबाइल सेवा बन्द, सञ्चार सम्पर्क विच्छेद

काठमाडौँ । अफगानिस्तानमा तालिवान सरकारले देशभर दूरसञ्चार सेवा बन्द गरेको छ । जसका कारण देश पूर्ण इन्टरनेट ब्ल्याकआउटमा पुगेको छ । तालिवानले फाइबर अप्टिक इन्टरनेट जडान विच्छेद गर्न थालेको केही हप्तापछि यस्तो कदम चालेको हो । यसका कारण अन्तर्राष्ट्रिय समाचार एजेन्सीहरूले राजधानी काबुलस्थित आफ्ना कार्यालयहरूसँगको सम्पर्क गुमाएका छन् भने मोबाइल इन्टरनेट र स्याटेलाइट टिभी सेवाहरू पनि गम्भीर रूपमा अवरुद्ध भएका छन् ।

तालिवानले हालसम्म दूरसञ्चार सेवा बन्द गरेको बारे कुनै आधिकारिक कारण दिएको छैन । तर अधिकारीहरूले ‘अनैतिक गतिविधि’ नियन्त्रण गर्न इन्टरनेटमा प्रतिबन्ध लगाइएको दाबी गरेका छन् । बीबीसीका अनुसार एक अधिकारीले दूरसञ्चार बन्द अर्को सूचना नभएसम्म जारी रहने बताएका छन् । 

सन् २०२१ मा सत्ता कब्जा गरेयता तालिवानले इस्लामिक शरिया कानुनको आफू अनुकूल व्याख्या गर्दै निरन्तर प्रतिबन्धहरू लगाउँदै आएको छ ।

इन्टरनेट वाचडग संस्था नेटब्लक्सले सामाजिक सञ्जालमा प्रकाशित सूचनामा अफगानिस्तान अहिले पूर्ण इन्टरनेट ब्ल्याकआउटको स्थितिमा पुगेको र बिहानैदेखि चरणबद्ध रूपमा धेरै सञ्जाल विच्छेद गरिएको जनाएको छ । यसले टेलिफोन सेवासमेत प्रभावित पारेको जनाएको छ ।

काबुलस्थित टोलो न्युज टिभीले इन्टरनेट बन्दले आफ्नो समाचार प्रसारणमा गम्भीर असर पारेको जनाएको छ भने एसोसिएटेड प्रेस र एजेन्सी फ्रान्स–प्रेस दुवैले राजधानीमा रहेका आफ्ना ब्यूरोहरूसँग सम्पर्क गर्न नसकेको उल्लेख गरेका छन् । बीबीसीका अनुसार काबुलका धेरै मानिसहरूले सोमबार स्थानीय समय अनुसार बेलुकी ५ बजेपछि इन्टरनेट पूर्ण रूपमा काम गर्न छाडेको बताएका छन् ।

इन्टरनेट बन्दका कारण देशभर बैंकिङ प्रणाली र ई-कमर्स सेवा प्रभावित हुने चिन्ता कूटनीतिक अधिकारीहरूले व्यक्त गरेका छन् । अघिल्लो महिनामा तालिवान प्रवक्ताले बालख प्रान्तका गभर्नरमार्फत फाइबर अप्टिक इन्टरनेटमा प्रतिबन्ध ‘दुष्टता’ रोक्नका लागि गरिएको बताएका थिए ।

यो कदम तालिवानले सत्तामा फर्किएपछि लगाउँदै आएका दमनकारी प्रतिबन्धहरूको पछिल्लो श्रृङ्खला हो । यसै महिनाको सुरुवातमा सरकारले महिलाहरूले लेखेका पुस्तकहरूलाई विश्वविद्यालय शिक्षा प्रणालीबाट हटाएको थियो । जसमा मानव अधिकार र यौन उत्पीडनसम्बन्धी विषयसमेत समावेश थिए । महिलाहरू विशेषगरी प्रभावित भइरहेका छन् । उनीहरूलाई १२ वर्षभन्दा माथिको शिक्षामा पहुँच निषेध गरिएको छ भने सन् २०२४ को अन्त्यतिर मिडवाइफरी कोर्स चुपचाप बन्द गरिएपछि थप तालिम प्राप्त गर्ने अन्तिम अवसर पनि हराएको छ ।

एक विश्वविद्यालय विद्यार्थीले आफ्नो मिडवाइफरी कोर्स प्रतिबन्धित भएपछि अब अनलाइन अध्ययनबाहेक कुनै विकल्प नभएको बताए । उनले भने, “जब मैले इन्टरनेट काटिएको सुनेँ, मलाई संसार नै अँध्यारो भएको जस्तो लाग्यो ।”

अफगानिस्तानबाट निर्वासित पूर्व सरकारी सदस्य मरियम सोलेमानखिलले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेख्दै देशभित्रका अफगान आवाजहरूमाथि मौनता छाएको टिप्पणी गरेकी छन् । उनले स्टारलिङ्कका मालिक एलोन मस्कलाई तालिवानको सेन्सरशिप तोड्न अपील गरेकी छन् ।

तालिवानले सन् २०२१ मा अमेरिका र अन्तर्राष्ट्रिय सेनाको फिर्तीपश्चात केही हप्तामै तीव्र गतिमा अफगानिस्तानको नियन्त्रण पुनः प्राप्त गरेको थियो ।

-विभिन्न समाचार एजेन्सीको सहयोगमा

 

पछिल्लो अध्यावधिक: असोज १४, २०८२ १३:१२

टिप्पणीहरू