close

ठूलो सङ्ख्यामा कर्मचारी कटौती गर्दै विश्वभरका आईटी कम्पनी, जागिर गुमाउनेमा नेपाली पनि

टेकपाना टेकपाना

मंसिर १२, २०७९

ठूलो सङ्ख्यामा कर्मचारी कटौती गर्दै विश्वभरका आईटी कम्पनी, जागिर गुमाउनेमा नेपाली पनि

काठमाडौं । गएको दुई वर्षमा संसारका ठूला-ठूला प्रविधि कम्पनीहरूले लाखौँको सङ्ख्यामा कामदारलाई बर्खास्त गरेका छन् । एक महिना अगाडि मात्र मेटाले आफ्नो कम्पनीबाट १३ प्रतिशत अर्थात् ११ हजार कामदार निकालेको थियो ।

केही समय अगाडि एलन मस्कले ट्वीटरको स्वामित्व लिएपछि कम्पनीबाट करिब तीन हजार कर्मचारी निकालिए । अन्तर्राष्ट्रिय समाचारहरूका अनुसार अमेजन पनि दश हजार कर्मचारी कटौती गर्ने तयारीमा छ भने माइक्रोसफ्ट, लिफ्ट लगायतका ठूला-ठूला कम्पनीहरूले पनि सानो सानो संख्यामा कर्मचारी कटौती गरिरहेका छन् ।

ठूला ठूला कम्पनीहरूमा लाखौँ रूपैयाँ तलब खाने कर्मचारी मात्र होइन, विकासोन्मुख देशहरूमा आईटी कम्पनीमा ज्यालादारी काम गर्ने कर्मचारीहरू पनि प्रभावित भएका छन् । 

ती देशहरूमा नेपाल पनि एक हो । नेपालमा बसेर अनलाइन मार्फत विश्वका ठूला ठूला कम्पनीमा प्रत्यक्ष अथवा अप्रत्यक्ष रुपमा काम गर्ने व्यक्तिहरू पनि प्रभावित भएका छन् ।

केही मानिसहरू त बेरोजगार नै बनेका छन् । आफूले काम गर्ने ठाउँ नै नपाउँदा नेपाल जस्ता विकासोन्मुख देशका कामदारहरू गरिवीको रेखामुनि नपुग्लान् भन्न सकिन्न । 

टाइम म्यागेजिनका अनुसार ट्वीटरमा करारमा काम गर्ने करिब ५५ सय कर्मचारीहरूलाई रोजगारीबाट निकालिएको छ । ती मध्ये धेरै कर्मचारी फिलिपिन्सका थिए ।

यसरी कर्मचारी निकाल्नेमा क्लाउड फ्याक्ट्री पनि रहेको छ । केन्या र नेपालमा कार्यालय रहेको यो आईटी कम्पनीले हजारौँको संख्यामा युवाहरूलाई जागिर दिइरहेको थियो । 

यद्यपि पछिल्लो समयमा यो कम्पनीको माध्यमबाट माइक्रोसफ्ट लगायतका विश्वका ठूला प्रविधि कम्पनीको काम गर्ने कामदारहरू निकालिएका हुन् । विश्वमा परिवर्तन भइरहेको अर्थतन्त्रको स्वरूपले धेरै प्रविधि कम्पनीलाई असर गरिरहेको छ ।

क्लाउड फ्याक्ट्रीले मात्र हाल ६०० जति कम्पनीहरूलाई सेवा दिइरहेको छ । क्लाउड फ्याक्ट्रीसँग जोडिएका कम्पनीहरूले पनि कर्मचारी कटौती गरिरहेको छ । 

यसको सिधा अर्थ यो हो कि क्लाउड फ्याक्ट्रीसँग सम्बद्ध धेरै नेपाली कामदारहरू बेरोजगार भएका छन् । कम्पनी आफैंले पनि आफ्नो आम्दानी कम भएको स्वीकारेको छ । यद्यपि कम्पनीले आफूसँग जोडिएका कति कम्पनीबाट आफ्ना कामदार निकालिए भन्ने विषयमा भने कुनै आधिकारिक तथ्याङ्क अथवा भनाई दिएको छैन । 

कम्पनीले विस्तारै आफ्ना ठूला क्लाइन्टहरूको नाम आफ्नो वेबसाइटबाट हटाइरहेको छ । यसले पनि अनुमान लगाउन सकिन्छ  कि नेपाली कामदारहरु धेरै प्रभावित भएका छन् ।

जबकी क्लाउड फ्याक्ट्रीले विश्वभर १० लाख युवालाई रोजगारी उपलब्ध गराउने लक्ष्य राखेको थियो । तर विश्वका प्रविधि कम्पनीहरूको पछिल्लो अवस्थाले क्लाउड फ्याक्ट्रीको यो लक्ष्यलाई प्रभावित तुल्याइरहेको छ । 

किन कर्मचारी कटौती गर्दैछ ठूला कम्पनीहरू ? 

अहिलेका प्रविधि सम्बन्धी समाचारहरू हेर्ने हो भने हरेक हप्ता कुनै न कुनै ठूलो प्रविधि कम्पनीले कर्मचारी कटौती गरिरहेको सुनिन्छ । कर्मचारी कटौती गर्नेमा मेटा, माइक्रोसफ्ट, ट्वीटर, नेटफ्लिक्स मात्र होइन उबर, एयर बी एन्ड बी, जिलो, कोइनबेस, स्पोटीफाई, रोबिनहुड लगायत पनि छन् ।

आखिर किन यस्तो भइरहेको छ ? प्रविधिको क्षेत्रमा संसारले छलाङ्ग मारिरहेको बेला काम भने घट्दै गइरहेको छ । यो अवस्था कसरी आयो ?

फोर्ब्समा प्रकाशित एक लेखका अनुसार यी ठूला कम्पनीहरू आफ्नो पुरानो गल्तीलाई अहिले आएर सच्याइरहेका छन् । कामको कमी अथवा अन्य कुनै कारणले कर्मचारी कटौती भएको होइन ।

वास्तवमा कम्पनीहरूले कोरोना महामारीको समयमा भर्ना गरेका अनावश्यक कर्मचारीहरू अहिले घटाइरहेका छन् । महामारीको समयमा मानिसहरू लकडाउनमा हुँदा अनलाइन गतिविधि निकै बढेको थियो ।

अनलाइनमा समय कटाउनेदेखि लिएर अनलाइनबाटै काम गर्ने प्रचलन बढेको थियो । अनलाइनबाट नै काम गर्ने, अनलाइनबाट सामान मगाउने देखि लिएर हरेक कामहरू अनलाइन मार्फत नै हुन थाले ।

विश्वव्यापी उथलपुथलको बाबजुद, अनलाइन गतिविधिमा भएको यो उछाल प्राविधिक कम्पनीहरूको लागि वरदान बन्यो । यसले धेरै कम्पनीहरूको आम्दानी पनि ह्वात्तै बढायो । कतिले त आफ्नो इतिहासकै कीर्तिमानी आम्दानी समेत गरे ।

धेरै कम्पनीहरूले यो नै अबको नयाँ अभ्यास हो भन्ने ठानिसकेका थिए । यसले गर्दा उनीहरू कामदार थप्न बाध्य भए । बजारमा बढ्दो मागलाई पूरा गर्न उनीहरूले कर्मचारीहरू भटाभट थप गर्दै लगे । 

तर जसै महामारी थामिदै गयो, बजार फेरि पुरानै शैलीमा फर्किन थाल्यो । जुन उत्साहका साथ अनलाइन गतिविधिहरू बढेका थिए, महामारी कम हुँदै जाँदा त्यो उत्साह पनि मत्थर हुँदै गयो ।

उल्टै अनलाइन र भौतिक दुवै रुपमा काम गर्ने प्रचलन भने बढ्दै गयो । विस्तारै कम्पनीहरूको आम्दानी पनि कम हुँदै गयो । यसले गर्दा आफ्नो लागत कटौतीको लागि पनि कम्पनीहरूले कर्मचारी कटौती गर्न सुरु गरे । 

हुन त अहिले पनि केही कम्पनीहरूलाई अनलाइन गतिविधिले साथ दिइरहेको छ । तर महामारीको समयमा जस्तो आम्दानी भने छैन ।

ठूला कम्पनीहरूको लागि व्यवसायलाई सन्तुलित बनाउन कर्मचारी कटौती गर्नु र लगानीकर्तालाई खुशी बनाउन लगानी गर्नुमा धेरै फरक छ । उनीहरूको लागि नाफा कमाउनु ठूलो कुरा हो ।   

तर साना अथवा स्टार्टअप कम्पनीहरूको लागि भने कम्पनीलाई जोगाइराख्नु ठूलो कुरा हो । यसले गर्दा विभिन्न कम्पनीहरूको आ-आफ्नो स्वार्थ अनुसार कर्मचारीहरू कटौती गरिरहेका छन् ।