close

‘धेरै इन्टरनेट खपत गर्नेमा आउटसोर्सिङ गर्ने सफ्टवेयर कम्पनी अगाडि छन्’

टेकपाना टेकपाना

मंसिर १०, २०७८

‘धेरै इन्टरनेट खपत गर्नेमा आउटसोर्सिङ गर्ने सफ्टवेयर कम्पनी अगाडि छन्’

आजको दुनियाँका लागि इन्टरनेट सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण आधार हो । इन्टरनेटकै करण आज विश्व एउटा गाउँमा सीमित भएको छ । सामान्य मानिसमात्रै नभएर, ठूलाठूला पूर्वाधार र कम्पनी सबै इन्टरनेटमै निर्भर छन् ।

आजभन्दा २५ वर्ष अघि ई-मेल इन्टरनेटबाट सुरु भएको नेपालको इन्टरनेट विश्वको यात्रा अहिले निकै अघि पुगिसकेको छ । त्यसमा फिक्स्ड लाइन ब्रोडब्यान्ड इन्टरनेटको महत्त्व निकै धेरै छ । 

किन भने मूल्य र विश्वसनीय इन्टरनेट कनेक्टिभिटीका लागि फिक्स्ड लाइन ब्रोडब्यान्ड निर्विकल्प जस्तै छ  । विश्वसनीय र भरपर्दो इन्टरनेटको सन्दर्भमा फिक्स्ड लाइन ब्रोडब्यान्डभित्र पनि कर्पोरेट अर्थात डेडिकेटेड इन्टरनेट अझै अगाडि छ ।

त्यसमा आज भन्दा २० वर्ष अघि सुरु भएको इन्टरनेट सेवा प्रदायक सुबिसुले सन् २००१ बाटै कर्पोरेट ग्राहकलाई इन्टरनेट सेवा उपलब्ध गराउँदै आएका छ । यही कर्पोरेट इन्टरनेटको विषयमा कम्पनीका उपाध्यक्ष तथा इन्टरप्राइज बिजनेश प्रमुख अन्जन अधिकारीसँग टेकपानाले गरेको संक्षिप्त कुराकानी । 

सुबिसुको कर्पोरेट इन्टरनेटको सुरुवाती दिनलाई कसरी सम्झिनुहुन्छ ? 

त्यतिबेला नेपालमा इन्टरनेट निकै महंगो थियो । आज घरमै २५ एमबीपीएस सामान्य भइसकेको छ । तर, त्यसबेला कर्पोरेट हाउसमै २५६ केबीपीएस, ५१२ केबीपीएस इन्टरनेट जडान हुने गर्थ्यो ।

कुनै राम्रो र धरै पैसा तिर्न सक्ने कम्पनीले बढीमा एक एमबीपीएससम्मको इन्टरनेट लिने अवस्था थियो । जसका लागि ५० हजारदेखि ६० हजार रुपैयाँसम्म मासिक रुपमा बुझाउनु पर्ने हुन्थ्यो । सन् २००९ सम्म पनि नेपालको इन्टरनेटको अवस्थामा खासै परिवर्तन भएको थिएन ।

सन् २००९ सम्म पनि कर्पोरेट हाउसले एक एमबीपीएस गतिको इन्टरनेटका लागि २५ देखि ३० हजार रुपैयाँसम्म तिर्नुपर्ने अवस्था कायमै थियो । जुन ई-मेल पठाउन, इन्टरनेट एक्स्पोलरबाट जानकारी सर्च गर्न आदिका लागि मात्रै हुन्थ्यो ।

तर त्यसबेला उपलब्ध सेवाको सुविधा तथा एप्लिकेसनको हिसाबले एक एमबीपीएस इन्टरनेट पनि निकै प्रभावकारी हुन्थ्यो । किन भने त्यसबेलाको बजार इन्टरनेटका लागि राम्रोसँग तयार भइसकेकै थिएन ।

तर, समय परिवर्तन हुँदै गयो । सन् २०१० बाट विस्तारै नेपालमा इन्टरनेटको मूल्यमा कमी आउन थाल्यो ।

विस्तारै इन्टरनेट साधारण प्रयोगकर्ताको पहुँचमा पुग्न थाल्यो । स्मार्टफोन, स्मार्टफोनमा हजारौँ एप, भिडिओ कन्टेन्ट, भिडिओ गेम, डेटा सर्भर, ठूलाठूला फाइल शेयर गर्ने माध्यम इन्टरनेट बन्दै जाँदा इन्टरनेटको खपत ठूलो मात्रामा बढ्दै गयो ।

अहिलेको बजारको अवस्थालाई कसरी लिनुहुन्छ ?  

त्यसको प्रतिफल आज वार्षिक १०–१२ हजार रुपैयाँ तिर्दा सहजै २५–३० एमबीपीएस इन्टरनेट प्रयोग गर्न सक्ने अवस्था बनेको छ । आज इन्टरनेटका लाखौँ ग्राहक छन् ।

जसमा सबै सेवा प्रदायकको आआफ्नै भूमिका रहेको छ । रिटेलतर्फ पक्कै पनि वर्ल्डलिङ्क अघि छ । कर्पोरेट अर्थात डेडिकेटेड इन्टरनेटमा सुबिसुको पनि ठूलो हिस्सा छ ।

तपाईंहरूले उच्चतम स्पिडको इन्टरनेट उपलब्ध गराइररहेका ग्राहक को हुन् ? त्यतिधेरै इन्टरनेट वास्तवमै उपयोग हुन्छ त ? 

आज कर्पोरेटतर्फ सुबिसुका तीन हजारभन्दा धेरै ग्राहक छन् । जसमा बैंक, ठूलाठूला बिजेनेश हाउस, सरकारी कार्यालय लगायत सम्पूर्ण क्षेत्रमा सुबिसुको उपस्थिति छ । उनीहरूले एक एमबीपीएस देखि दुई जीबीपीएससम्मको डेडिकेटेड इन्टरनेट प्रयोग गर्छन् ।

त्यसमा कतिपयले हामीसँग खरिद गरी पुनः अरुलाई बिक्री गर्ने इन्टरनेट सेवा प्रदायक पनि होलान् । तर, आफ्नै कम्पनीमा प्रयोगका लागि एक जीबीपीएस गतिसम्मको इन्टरनेट प्रयोग गर्ने कर्पोरेट ग्राहक पनि छन् ।

एक जीबीपीएससम्म डेडिकेटेड इन्टरनेट लिएका ग्राहकको हकमा उनीहरूले त्यसको उपयोग ९० देखि ९५ प्रतिशतसम्म गरिरहेका हुन्छन् । यसले नेपालका ठूला कम्पनीहरूमा इन्टरनेटको खपत उल्लेख्य रुपमा बढाएको छ ।

त्यसमा आउटसोर्सको काम गर्ने कम्पनीको हिस्सा बढी छ । यहाँ बसेर विदेशी कम्पनीका लागि सफ्टवेयर निर्माण गर्ने लगायत काम गर्ने कम्पनीले इन्टरनेटमा धेरै खर्च गरिरहेका हुन्छन् । उनीहरूका लागि उच्च गतिको डेडिकेटेड इन्टरनेट एकदमै आवश्यक हुन्छ ।

किन भने यहाँ बसेर विदेशमा सेवा दिनुपर्ने अवस्थामा निरन्तर फास्ट इन्टरनेटको कनेक्सन अनिवार्य छ । जसले गर्दा एक जीबीपीएस गतिको डेडिकेटेड इन्टरनेट लिने त्यस्ता ग्राहकको हकमा ९० देखि ९५ प्रतिशतसम्म इन्टरनेट प्रयोग भएको देखिनु स्वभाविक नै हुन्छ ।

कर्पोरेट इन्टरनेटको प्याकेज र मूल्य कसरी तय गर्नु हुन्छ ?

कर्पोरेट इन्टरनेटको मूल्य ग्राहकको आवश्यकता अनुसार निर्धारण हुन्छ ।  कतिपय ग्राहकले अन्तर्राष्ट्रिय ब्याण्डविथमात्रै पनि खोज्छन् । त्यस्तै, कतिपय ग्राहकले नेपालभित्रको मात्रै ब्याण्डविथ माग गरिरहेका हुन्छन् । त्यसैका आधारमा मूल्य निर्धारण हुनेगर्छ ।

यस्तो किसिमको प्रचलन सुरु भएको धेरै भएको छैन । विगत दुई वर्षबाट कम्पनीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय व्याडविथ र आन्तरिक ब्याण्डविथ फरकफरक लिन थालेका हुन् । यसमा बुझाईले फरक पार्दो रहेछ ।

जसले प्रविधिलाई नजिकबाट बुझेका हुन्छन्, उनीहरूले आफ्नो आवश्यकता अनुसार त्यसरी ब्याण्डविथ खरिद गरिरहेका हुन्छन् । तर, यो सीमित प्रयोगकर्ताको हकमा मात्रै लागू हुन्छ ।

२५–३०–५० एमबीपीएस डेडिकेटेड इन्टरनेट लिने ग्राहकको हकमा भने त्यस्तो हुँदैन । उनीहरूले अन्तराष्ट्रिय तथा राष्ट्रिय दुवै ब्याण्डविथ प्रयोग गरिरहेका हुन्छन् । जसले गर्दा मूल्य पनि केही कम हुनजान्छ ।

आजको समयमा डेडिकेटेड अर्थात् कर्पोरेट इन्टरनेटको मूल्य कति पर्छ ?

 आज डेडिकेटेड इन्टरनेट मासिक पाँच हजार रुपैयाँदेखि माथि पर्छ । किन भने हामीले डेडिकेटेड भनेर दिएसँगै जति नै सानो किन नहोस्, सर्भिस सबैलाई एउटै खालको दिनुपर्ने हुन्छ । त्यसमा प्रयोग हुने पूर्वाधार पनि समान किसिमकै हुन्छ ।

जसले गर्दा  थोरै गतिको डेडिकेटेड इन्टरनेट लिँदा ठूलो प्याकेजको तुलनमा पक्कै पनि महङ्गो पर्न जान्छ । यदि कसैले एक जीपीपीएस सम्म ब्याण्डविथ लिन्छ भने उसले मासिक प्रतिएमबीपीएस १३ देखि १४ सय रुपैयाँमै प्रयोग गर्न सक्छ ।

आज सुबिसुको ४० जीबीपीएस भन्दा बढी इन्टरनेट कर्पोरेट क्षेत्रमा मात्रै खपत भइरहेको छ । जसमा अन्तर्राष्ट्रिय र राष्ट्रिय दुवै ब्याण्डविथ समावेश छ । 

घरायसी प्रयोजनको तुलनामा कर्पोरेट इन्टरनेटमा कम्पनीले दिने सेवा कति फरक हुन्छ ?

हाम्रो सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण अङ्ग भनेकै सेवा हो । आम्दानीको कुरा गर्ने हो भने आज कर्पोरेट इन्टरनेट भन्दा घरायसी इन्टरनेटबाट नै धेरै हुन्छ । तर, कर्पोरेट क्षेत्र थुप्रै कारणले महत्त्वपूर्ण हुन्छ । किन भने कतिपय सेवा क्रिटिकल अर्थात संवेदनशील हुन्छन् ।

कम्पनीलाई डेडिकेटेड भनेर छुट्याएको इन्टरनेट उनीहरूले प्रयोग नगरेपनि छुट्याउनै पर्ने हुन्छ । किन भने कुन बेला कति इन्टरनेट प्रयोगमा आउँछ भन्ने कुराको यकिन गर्नै सकिँदैन । तर, रिटेल अर्थात घरायसी प्रयोजनको हकमा त्यस्तो हुँदैन ।

पिक आवर अनुसार इन्टरनेट शेयरिङ गर्ने सिस्टम बनाउन मिल्छ । त्यसैले सेवाको हिसाबले कर्पोरेट क्षेत्रमा कम्पनीहरू एकदमै केन्द्रित हुन्छन् । किन भने मूल्य अनुसारको सेवा दिनु हाम्रो पनि बाध्यता हो । सँगसँगै कुनै कम्पनी यस्ता हुन्छन्, जसमा एक मिनेट इन्टरनेट नहुँदा पनि करोडौँ घाटा हुन सक्छ ।

त्यसले गर्दा हामीले उनीहरूका लागि छुट्टै टिम खडा गरेका हुन्छौँ । जिल्ला जिल्लामा नियमित सर्भिसका लागि जनशक्ति खडा गरिएको हुन्छ । जसले कम्पनीहरूलाई आवश्यक सेवा उपलब्ध गराउँछन् ।

तपाईंहरूले इन्ट्रानेट सेवा पनि दिने गर्नु भएको छ नि होइन ? 

हो । खासगरी बैंकहरूले इन्ट्रानेट पनि प्रयोग गर्छन् । देशका सम्पूर्ण बैंकमा सुबिसुको इन्ट्रानेट रहेको छ । जसमार्फत बैंकका देशभर रहेका शाखाहरूलाई जोड्ने सिस्टमले काम गर्छ ।

त्यसका लागि पनि देशभर म्यानपावर राख्नुपर्ने बाध्यता हुन्छ । कतिपय स्थानमा आउटसोर्स गरेर पनि सेवा दिइरहेका हुन्छौँ । 

डेडिकेटेड वा कर्पोरेट इन्टरनेटमा पनि इन्टरनेट आउने/जाने समस्या हुन सक्छ । यो विषयमा तपाईंहरूको सुझाव चाहिँ के हुन्छ ?

क्रिटिकल बिजनेशहरूमा ब्याकअपको रुपमा अर्को सेवा प्रदायकको इन्ट्रानेट पनि जोडिएको हुन्छ । हामीले आफैँले पनि उनीहरूलाई ब्याकअप राख्नु सुझाव दिने गरेका छौँ । किन कि हामी सर्भिस दिने सेवा प्रदायक हौँ ।

कुनै दिन हाम्रो सर्भिसमा कमजोरी भयो भने उनीहरूले आफ्नो सेवालाई निरन्तरता दिनुपर्छ । त्यसका लागि ब्याकअप राख्नुको विकल्प हुँदैन । मानौँ १० मिनेटमै सेवा पुनःस्थापित त होला । तर त्यति बेलासम्म ठूलो क्षति भइसकेको हुनसक्छ ।

त्यसैले यस्ता सम्भावित क्षतिलाई रोक्न सानो स्तरमा भए पनि ब्याकअप राख्न आवश्यक हुन्छ । तर, कतिपय कम्पनीले यस्ता विषयलाई त्यति ध्यान दिइरहेको पाइँदैन ।

घरायसी प्रयोजनको इन्टरनेटमा जस्तो कर्पोरेट इन्टरनेटका ग्राहकबाट गाली खानुपर्ने अवस्था आउँछ कि आउँदैन ? 

हुन त आज भन्दा पाँचसात वर्ष अघि र अहिलेको परिस्थितिमा धेरै परिवर्तन आएको छ । आज प्रविधि बुझ्ने धेरै छन् । त्यसो हुँदा हामीलाई काम गर्न धेरै सहज भएको छ ।

किन भने पहिला हामीले ग्राहकलाई बुझाउनु पर्ने अवस्था थियो । अहिले विस्तारै उनीहरू आफैँ बुझेर आफ्नो आवश्यकता अनुसारको सिस्टम व्यवस्थापन गर्छन् । त्यो एउटा राम्रो पक्ष हो ।

बजारमा प्रतिस्पर्धा चाहिँ कस्तो छ नि ?

अहिले बजारमा मूल्यको प्रतिस्पर्धा एकदमै बढेको छ । सर्भिसमा हुने पर्ने प्रतिस्पर्धा मूल्यमा हुँदा कुनै दिन ठूलो समस्या आउन सक्छ । किन भने धेरै प्रयोगकर्ता मूल्यको पछाडि लागिरहेका छन् ।

सस्तो मूल्यमा इन्टरनेट पाइयो भनेर जोड्दा जडान पछिको सर्भिसलाई हामीले बिर्सिएका हुन सक्छौँ । त्यसैले कुनै दिन सर्भिस डाउन भएको खण्डमा कम्पनीले ठूलो मूल्य चुकाउनु पर्न सक्छ भन्ने धेरैले सोचिरहेका हुँदैनन् ।